2026年8月2日

Berekening van risico loopt parallel met een zombillion impact op markten

De term ‘zombillion’ heeft de laatste tijd steeds meer aandacht gekregen in financiële kringen, en dat is niet zonder reden. Het verwijst naar een potentieel scenario waarin een significant aantal bedrijven, eigenlijk 'zombiebedrijven', ondanks aanhoudende verliezen en hoge schulden, kunstmatig in leven worden gehouden door lage rentetarieven en overheidssteun. Deze bedrijven, die op zichzelf niet levensvatbaar zouden zijn, vormen een risico voor de stabiliteit van de financiële markten. Het is een complex fenomeen met verregaande gevolgen, die we in dit artikel gaan onderzoeken.

Het voortbestaan van deze ‘zombiebedrijven’ kan investeringen en innovatie belemmeren, omdat kapitaal wordt vastgehouden in niet-productieve bedrijven in plaats van te worden toegewezen aan nieuwe, veelbelovende projecten. De economische groei wordt hierdoor vertraagd. De aantrekking van investeerders voor dergelijke bedrijven kan een misleidende indicatie geven van de algehele gezondheid van de economie en kan leiden tot een verkeerde inschatting van risico’s.

De Oorsprong en Kenmerken van Zombiebedrijven

De opkomst van zombiebedrijven is historisch gezien verbonden met perioden van lage rentevoeten en economische recessies. Na de financiële crisis van 2008 zagen we bijvoorbeeld een toename van het aantal bedrijven dat zichzelf in leven kon houden door te profiteren van goedkope leningen. De lage rentevoeten maken het mogelijk voor deze bedrijven om rentebetalingen te doen en schulden te herfinancieren, zelfs als ze geen winst genereren. Dit creëert een vicieuze cirkel waarin bedrijven niet worden gedwongen zich aan te passen of te innoveren, omdat ze in staat zijn om te overleven door simpelweg hun schulden te herfinancieren. Deze bedrijven zijn vaak te klein om echt systemische risico's te vormen, maar hun collectieve impact kan aanzienlijk zijn.

De Rol van Overheidssteun

Naast lage rentetarieven speelt overheidssteun ook een belangrijke rol in het voortbestaan van zombiebedrijven. Dit kan de vorm aannemen van directe subsidies, belastingvoordelen of garantieregelingen voor leningen. Hoewel overheidssteun bedoeld is om banen te redden en de economie te stabiliseren, kan het ook leiden tot het indirect ondersteunen van bedrijven die op de lange termijn niet levensvatbaar zijn. Het kan bijvoorbeeld leiden tot een verkeerde allocatie van middelen en het in stand houden van inefficiënte bedrijven die concurrentie van gezondere bedrijven uitsluiten. Dit belemmert innovatie en productiviteitsgroei.

Kenmerk	Beschrijving
Winstgevendheid	Aanhoudende verliezen of zeer lage winstmarges.
Schuldgraad	Hoge schuldgraad ten opzichte van de activa.
Rente-dekking	Lage rente-dekking ratio (winst voor rente en belasting).
Productiviteit	Lage totale factorproductiviteit (TFP).

Het identificeren van zombiebedrijven is echter niet altijd eenvoudig. Traditionele financiële ratio’s, zoals de winstgevendheid en de schuldgraad, kunnen misleidend zijn als ze niet in de juiste context worden geïnterpreteerd. Een bedrijf dat tijdelijk verlies lijdt als gevolg van een economische recessie is niet per definitie een zombiebedrijf. Een zorgvuldige analyse van de onderliggende oorzaken van de financiële problemen en de perspectieven op herstel is essentieel.

De Impact op de Financiële Markten

De aanwezigheid van een aanzienlijk aantal zombiebedrijven kan de efficiëntie van de financiële markten ondermijnen. Zoals eerder aangegeven, binden zij kapitaal dat anders gebruikt zou kunnen worden voor meer productieve investeringen. Dit kan leiden tot een lagere economische groei en een verminderde dynamiek in de economie. Daarnaast kunnen zombiebedrijven de prijs van activa vervormen, doordat ze de vraag naar bepaalde goederen en diensten kunstmatig hoog houden. Dit belemmert de correcte werking van prijsmechanismen en kan leiden tot een verkeerde inschatting van risico's. Het kan ook leiden tot een verhoogde kwetsbaarheid voor schokken in de economie.

De Rol van Banken en Crediteuren

Banken en andere crediteuren spelen een cruciale rol in de dynamiek van zombiebedrijven. Zij zijn vaak degene die de leningen verstrekken en de herfinanciering mogelijk maken. Het voortbestaan van zombiebedrijven is in hun belang, omdat ze anders verliezen zouden lijden op hun leningen. Dit kan leiden tot een situatie waarin banken terughoudend zijn om slechte leningen af te schrijven, waardoor het probleem van zombiebedrijven in stand wordt gehouden. Het kan leiden tot een “evergreen” strategie, waarbij leningen voortdurend worden verlengd, zelfs als de kans op terugbetaling klein is.

• Verminderde investeringen in innovatieve bedrijven.
• Verkeerde allocatie van kapitaal.
• Verhoogde kwetsbaarheid voor economische schokken.
• Lagere economische groei.

Het is dus belangrijk dat banken en andere crediteuren een realistische beoordeling maken van de levensvatbaarheid van hun klanten en dat ze bereid zijn om verliezen te accepteren als dat nodig is. Een transparante en eerlijke boekhouding is essentieel om een correcte inschatting van de risico’s te maken en om de allocatie van kapitaal te verbeteren.

De Gevolgen voor de Arbeidsmarkt

Zombiebedrijven kunnen ook negatieve gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt. Hoewel ze op korte termijn banen kunnen redden, zijn deze banen vaak van lage kwaliteit en bieden ze weinig perspectief op groei. De afhankelijkheid van zombiebedrijven kan leiden tot een stagnatie in de vaardigheden van werknemers, waardoor ze minder aantrekkelijk worden voor andere werkgevers. Bovendien kan de aanwezigheid van zombiebedrijven de concurrentie op de arbeidsmarkt versterken, waardoor de lonen onder druk komen te staan. Dit kan uiteindelijk leiden tot een verslechtering van de arbeidsomstandigheden en een toename van de ongelijkheid.

De Impact op Nieuwe Bedrijven

Nieuwe bedrijven hebben vaak moeite om te concurreren met gevestigde, zombiebedrijven. Zombiebedrijven kunnen hun marktpositie behouden door middel van lage prijzen en agressieve marketing, zelfs als hun producten of diensten van mindere kwaliteit zijn. Dit kan de ontwikkeling van innovatieve nieuwe bedrijven belemmeren en de dynamiek in de economie verminderen. Het is essentieel dat er een gelijk speelveld is voor alle bedrijven, zodat nieuwe bedrijven de kans krijgen om te groeien en te innoveren.

1. Verbeterde toegang tot financiering voor innovatieve bedrijven.
2. Vermindering van overheidssteun aan zombiebedrijven.
3. Vereenvoudiging van de regelgeving voor nieuwe bedrijven.
4. Bevordering van een cultuur van ondernemerschap en innovatie.

Een gezonde economie heeft een constante vernieuwing en aanpassing nodig, en dat vereist een gunstig klimaat voor nieuwe bedrijven en ondernemers. Het in stand houden van zombiebedrijven belemmert dit proces en verstikt de economische groei.

Scenario’s en Risico’s voor de Toekomst

De toekomst van zombiebedrijven is onzeker en afhankelijk van verschillende factoren, zoals de rentevoeten, de economische groei en het overheidsbeleid. Als de rentevoeten stijgen, zullen zombiebedrijven het moeilijker krijgen om hun schulden te herfinancieren, wat kan leiden tot faillissementen. Een economische recessie kan de verliezen van zombiebedrijven vergroten en hun levensvatbaarheid verder ondermijnen. Het overheidsbeleid kan ook een belangrijke rol spelen, bijvoorbeeld door de steun aan zombiebedrijven af te bouwen of door de regelgeving te verscherpen.

De Connectie met Financiële Instabiliteit

Een plotselinge toename van het aantal faillissementen van zombiebedrijven kan leiden tot financiële instabiliteit. Banken en andere crediteuren kunnen te maken krijgen met grote verliezen op hun leningen, wat hun kapitaalpositie kan aantasten. Dit kan leiden tot een kredietkrimp en een verdere vertraging van de economische groei. Bovendien kan een toename van het aantal faillissementen het vertrouwen van investeerders schaden, wat kan leiden tot een daling van de aandelenkoersen en een verhoogde volatiliteit op de financiële markten. Een proactieve aanpak is dus essentieel om de risico’s te minimaliseren en de financiële stabiliteit te waarborgen. Het is cruciaal om de kwetsbaarheden in het financiële systeem te identificeren en tijdig maatregelen te nemen om deze te adresseren.

De situatie vraagt om een weloverwogen en langetermijnvisie. Het simpelweg in stand houden van bedrijven die fundamenteel onrendabel zijn, is geen duurzame oplossing. Een gezonde economie vereist een dynamische allocatie van kapitaal naar bedrijven die in staat zijn om te innoveren, te groeien en banen te creëren. Het is essentieel om de economische krachten die de opkomst van zombiebedrijven stimuleren te begrijpen en om beleid te ontwikkelen dat een gezonde en duurzame economische groei bevordert.